goli bank goli bank goli bank goli bank

نویسنده : gol golmohamady

عنوان مقاله: بانكداری الكترونیك و سیرتحول آن در ایران نویسنده: دکتر رضا سیدجوادین - مریم سقطچی منبع: تدبیر - شماره 170 - 1385 چكیده رشد و گسترش روز افزون فناوری ارتباطات، انقلابی را در ابعاد مختلف زندگی انسانها و عملكرد سازمانها ایجاد كرده است. این فناوری روشهای كاركرد و نگرش افراد، سازمانها و دولتها را دگرگون ساخته و باعث ایجاد صنایع نوین، مشاغل جدید و خلاقیت در انجام امور شده است. ظهور پدیده‌هایی چون كسب و كار الكترونیك، تجارت الكترونیك و بانكداری الكترونیك از نتایج عمده نفوذ و گسترش فناوری اطلاعات در بعد اقتصادی است. كشور ما در عرصه حضور و به‌كارگیری تجارت و بانكداری الكترونیك، كشوری جوان است و تا رسیدن به وضعیت مطلوب را ه درازی در پیش رو دارد. قانون تجارت الكترونیك در دی ماه سال 1382 تصویب شد. در زمینه بانكداری الكترونیك تاكنون فعالیتهای گسترده‌ای صورت گرفته، لیكن نبود برخی زیر ساختها در ابعاد مختلف موجب كندی این فعالیتها شده است. در این مقاله سعی شده تا ضمن ارائه مفاهیم و تعاریف، ویژگیها و الزامات تجارت و بانكداری الكترونیك، ابزارها و كانال های بانكداری الكترونیك معرفی شود و وضعیت هر یك به صورت اجمالی مورد بررسی قرار گیرد. مقدمه دسترسی تعداد زیادی از مردم جهان به شبکه جهانی اینترنت و گسترش ارتباطات الکترونیک بین افراد و سازمانهای مختلف از طریق دنیای مجازی، بستری مناسب برای برقراری مراودات تجاری و اقتصادی فراهم کرده است. تجارت الكترونیك عمده ترین دستاورد به‌كارگیری فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) در زمینه های اقتصادی است. استفاده از این فناوری موجب توسعه تجارت، تسهیل ارتباطات عوامل اقتصادی، فراهم كردن امکان فعالیت برای بنگاههای کوچک و متوسط، ارتقای بهره وری، کاهش هزینه ها و صرفه‌جویی در زمان شده است. فناوری ارتباطات و اطلاعات امكان افزایش قابلیت رقابت‌پذیری بنگاهها را فراهم ساخته و همچنین به ایجاد مشاغل جدید منجر شده است. بر اثر گسترش این فناوری حجم تجارت الکترونیک در جهان روز به روز در حال رشد است. طبق تحقیقات منتشر شده توسط موسسه فارستر پیش‌بینی می‌شود طی سالهای 2006-2002 حجم تجارت الكترونیك به طور متوسط سالانه بیش از 58 درصد رشد كرده و از 2293 میلیارد دلار در سال 2002 به بیش از 12837 میلیارد دلار در سال 2006 بالغ شود. یكی از ابزارهای ضروری برای تحقق و گسترش تجارت الكترونیك ، وجود سیستم بانكداری الكترونیك است كه همگام با سیستم‌های جهانی مالی و پولی عمل و فعالیتهای مربوط به تجارت الكترونیك را تسهیل كند. در حقیقت می‌توان گفت كه پیاده سازی تجارت الكترونیك ، نیازمند تحقق بانكداری الكترونیك است. به همین دلیل، استفاده از سیستم های الكترونیك در موسسات مالی و اعتباری جهان به سرعت رو به گسترش بوده و تعداد استفاده كنندگان از خدمات بانكداری الكترونیك روز به روز در حال افزایش هستند. براساس گزارش تحقیقاتی موسسه Data Monitor (از مراکز برجسته تجزیه و تحلیل اطلاعات بانکداری در اروپا) آمار استفاده‌کنندگان از سیستم‌های بانکداری الکترونیک در هشت کشور فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، اسپانیا، سوئد، سوئیس و انگلیس از 5/4 میلیون نفر در سال 1999 به حدود 22 میلیون نفر در سال 2004رسیده است. در سال 2005 بیش از 75 درصد شركتهای فعال در كشورهای توسعه یافته حداقل از یكی از خدمات بانكداری الكترونیك استفاده می‌كنند. این روند برای بانك ها هم یك فرصت و هم یك تهدید بشمار می آید. ایران در زمینه تجارت و بانكداری الكترونیك ، کشوری جوان است و تا رسیدن به سطحی قابل قبول از آن، راه درازی در پیش دارد. ورود فناوری جدید در این دو زمینه ، نیازهای جدیدی را در پردازش و تبادل داده‌ها ، ابزارها و زیر ساختهای مناسب پیاده سازی آن ، و نیز نحوه ارایه خدمات بانكی نوین مطرح كرده است . با نگاهی به تجارب كشورهای پیشرفته و رشد خدمات بانكداری الكترونیك می‌توان نیازهای در حال شكل‌گیری و روند افزاینده آن را در زمینه خدمات بانكی در ایران تا حد مناسبی پیش‌بینی كرد. نظر به روشهای سنتی موجود در بانك‌های كشور و نارسایی این روشها در ارائه خدمات جدید، تهیه زیرساختهای مورد نیاز در بانك‌ها از ضروریاتی است كه خوشبختانه مورد توجه مسئولان امر قرار گرفته است و فعالیتهای گسترده ای در سیستم بانكی كشور برای ارائه بانكداری الكترونیك و دیگر خدمات نوین بانكی انجام شده است . كسب و كار الكترونیك این واژه برای اولین بار در سال 1997 توسط شركتIBM مطرح گردید. كسب و كار الكترونیك مفهومی عام‌تر از تجارت الكترونیك را در بر می‌گیرد . تجارت الكترونیك بیشتر تكیه بر ارتباط بیرونی بنگاه یا فرد دارد. در حالی كه كسب و كار الكترونیك علاوه بر ارتباطات بیرونی به استراتژی درون سازمان نیز اشاره دارد و شامل تجارت الكترونیك (EC) هوشمندی شركتها (BI)، مدیریت روابط با مشتری (CRM)، مدیریت زنجیره تامین (CSM) و برنامه ریزی منابع شركت (ERP) می‌شود. .به طور خلاصه كسب و كار الكترونیك تلفیق سیستم ها و فرایندها و زنجیره های تامین و كل بازار با استفاده از اصول و فناوریهای مرتبط با استفاده از ابزار اینترنت است كه در هشت بخش ارائه می شود: -1 شركت با مصرف كننده: -2 شركت با شركت؛ -3 مصرف كننده با مصرف كننده؛ -4 شركت با دولت؛ -5 دولت با مصرف كننده؛ -6 شركت با كاركنان؛ -7 شخص با شخص؛ -8 شركت با مصرف كننده. تجارت الكترونیك برای تجارت الكترونیك به عنوان یكی از پدیده های بزرگ قرن 21 تعاریف مختلفی ارائه شده است كه از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره كرد: * هدایت ارتباطات كاری و معاملات بر روی شبكه ها از طریق رایانه؛ * خرید و فروش كالاها و خدمات و انتقال سرمایه ها از طریق ارتباطات دیجیتالی؛ * كاربرد وسایل الكترونیك برای تبلیغ ، فروش ، توزیع و پشتیبانی محصولات اتحادیه اروپا در سال 1997 آن را به شكل زیر تعریف كرد: تجارت الكترونیك بر پردازش و انتقال الكترونیك داده ها شامل متن، صدا و تصویر مبتنی است. تجارت الكترونیك فعالیتهای گوناگونی از قبیل مبادله الكترونیك كالاها و خدمات و تحویل فوری مطالب دیجیتالی و انتقال الكترونیك را در‌بر دارند. تجارت الكترونیك كه تا چندی قبل به تعداد معینی از شركتها محدود می شد در حال ورود به عصر جدیدی است كه در آن تعداد زیادی مصرف كننده در شبكه حضور دارند. به علاوه محتوای آن از حیطه مبادله داده‌های مربوط به سفارش دادن یا قبول سفارش فراتر رفته و فعالیتهای عمده‌ تجاری از قبیل تبلیغات، آگهی، مذاكرات، قراردادها و تسویه حسابها را نیز در برگرفته است. از مجموعه تعاریف ارائه شده فوق می توان نتیجه گرفت كه زمینه های كاربرد تجارت الكترونیك بسیار گسترده‌تر از مبادله كالا و خدمات و وجوه است و در تعریف آن و تعیین سیاستهای مورد نظر باید علاوه بر كاربرد های بالفعل به كاربردهای بالقوه آن نیز توجه داشت . - برای تجارت الكترونیك مزایا و ویژگیهای زیادی ذكر شده است كه در یك دسته بندی كلی می‌توان آنها را به شرح ذیل تقسیم كرد. * جهانی شدن تجارت ؛ * حذف محدودیتهای زمانی و مكانی؛ * كاهش قیمت منابع جهت خرید؛ * افزایش درصد فروش؛ * دسترسی آسان به اطلاعات لازم؛ * كاهش چشمگیر هزینه های معاملاتی؛ * كاهش هزینه های زمانی معاملات. محتوای تجارت الكترونیك دیگر به سفارش دادن و سفارش گرفتن محدود نمی شود بلكه فعالیتهای عمده تجاری ازقبیل تبلیغات، آگهی، مذاكرات، قراردادها و تسویه حسابها را نیز دربرگرفته است. بانكداری الكترونیك برای شناخت هر پدیده ای لازم است تا ابتدا تعریف مشخصی از آن پدیده و عوامل و متغیرهای مرتبط با آن ارائه كرد. برای بانكداری الكترونیك تعاریف گوناگونی ارائه شده كه از آن جمله می‌توان به تعاریف زیر اشاره كرد. * فراهم آوردن امكان دسترسی مشتریان به خدمات بانكی با استفاده از واسطه‌های ایمن و بدون حضور فیزیكی (کهزادی، اولین همایش تجارت الکترونیک،1382)؛ * استفاده مشتریان از اینترنت برای سازماندهی، آزمایش و یا انجام تغییرات در حسابهای بانكی خود و یا سرمایه‌گذاری و بانكها برای ارائه عملیات و سرویسهای بانكی؛ * ارایه مستقیم خدمات و عملیات بانكی جدید و سنتی به مشتریان از طریق كانالهای ارتباطی متقابل الكترونیك. بانكداری الكترونیك شامل سیستم‌هایی است كه مشتریان موسسات مالی را قادر می‌سازد تا در سه سطح اطلاع‌رسانی، ارتباط و تراكنش از خدمات و سرویس‌های بانكی استفاده كنند. الف - اطلاع رسانی: این سطح ابتدایی ترین سطح بانکداری اینترنتی است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه‌های عمومی یا خصوصی معرفی می كند. ب – ارتباطات: این سطح از بانکداری اینترنتی امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی و مشتری را فراهم می‌آورد. ریسک این سطح در بانکداری الکترونیک بیشتر از شیوه سنتی است و بنابر‌این، برای جلوگیری و آگاه ساختن مدیریت بانک از هرگونه تلاش غیر مجاز برای دسترسی به شبکه اینترنتی بانک و سیستم های رایانه‌ای به کنترل‌های مناسبی نیاز است. ج – تراکنش: این سیستم متناسب با نوع اطلاعات و ارتباطات خود، از بالاترین سطح ریسک برخوردار است و باید سیستم امنیتی قوی بر آن حاکم باشد. در این سطح مشتری در یك ارتباط متقابل قادر است تا عملیاتی چون پرداخت صورتحساب، صدور چك، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد. كانالهای بانكداری الكترونیك: برای ارائه خدمات بانكداری الكترونیك كانالهای متعددی وجود دارد كه برخی از آنان عبارتند از : رایانه های شخصی، كمك پردازنده های شخصی، كیوسك ، شبكه‌های مدیریت یافته، تلفن ثابت و همراه، و ماشین‌های خودپرداز. در روش شبكه‌های مدیریت یافته، بانكها برای ارتباط با مشتریان خود از شبكه‌هایی كه قبلاً ایجاد شده استفاده می‌كنند. در روش اینترنت با رایانه‌های شخصی، بانك از طریق ایجاد یك پایگاه اینترنتی و معرفی آن به مشتریان، با‌ آنها ارتباط متقابل برقرار كرده و ارائه خدمت می‌كند. در روش بانكداری تلفنی، تلفن (اعم از تلفن ثابت و همراه) وسیله ارتباطی بانك با مشتریان خود بوده و از این طریق خدمات بانكی عرضه می‌شود. تعداد استفاده‌كنندگان بانك از طریق تلفن همراه در سال 2004 بیش از 14 میلیون نفر بوده است. با استفاده از ماشین‌های خودپرداز نیز بانكها می‌توانند خدمات متنوعی از قبیل برداشت نقدی، سپرده‌گذاری، انتقال وجوه، پرداخت صورتحساب وغیره را به مشتریان خود ارائه دهند.» (کهزادی، اولین همایش تجارت الکترونیک،1382) مزایا مزایای بانكداری الكترونیك را می‌توان از دوجنبه مشتریان و موسسات مالی مورد توجه قرار داد. از دید مشتریان می‌توان به صرفه‌جویی در هزینه ها، صرفه جویی در زمان و دسترسی به كانالهای متعدد برای انجام عملیات بانكی نام برد. از دید موسسات مالی می‌توان به ویژگیهایی چون ایجاد و افزایش شهرت بانكها در ارائه نوآوری، حفظ مشتریان علی‌رغم تغییرات مكانی بانكها، ایجاد فرصت برای جست‌جوی مشتریان جدید در بازارهای هدف، گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت و برقراری شرایط رقابت کامل را نام برد. بر اساس تحقیقات مؤسسه Data Monitor مهمترین مزایای بانكداری الكترونیك آنها عبارتند از: تمركز بر كانالهای توزیع جدید، ارائه خدمات اصلاح شده به مشتریان و استفاده از راهبردهای تجارت الكترونیك. البته مزایای بانكداری الكترونیك از دیدگاههای كوتاه‌مدت، میان مدت و بلندمدت نیز قابل بررسی است. رقابت یكسان، نگهداری و جذب مشتری از جمله مزایای بانكداری الكترونیك در كوتاه‌مدت (كمتر از یكسال) هستند. در میان‌مدت (كمتر از 18 ماه) مزایای بانكداری الكترونیك عبارتند از: یكپارچه‌سازی كانالهای مختلف، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی كانالهای مناسب با ویژگیهای مطلوب و كاهش هزینه‌ها. كاهش هزینه پردازش معاملات، ارائه خدمات به مشتریان بازار هدف و ایجاد درآمد نیز از جمله مزایای بلندمدت بانكداری الكترونیك هستند.» (کهزادی، نخستین همایش تجارت الکترونیک،1382) یك فرصت ، یك تهدید همانگونه كه اشاره شده تجارت و بانكداری الكترونیك از تبعات گسترش و نفوذ اینترنت و دسترسی همگانی به آن ناشی شده است. توسعه دسترسی به شبكه های گسترده جهانی انقلابی را در زمینه ارتباطات یك به یك و یك به چند در اطراف جهان ایجاد كرده است. به جرئت می‌توان گفت كه جهان هیچگاه شاهد چنین شتابی برای استفاده از یك پدیده علمی نبوده است. براساس گزارش سال 2004 انكتاد تعداد استفاده‌كنندگان از اینترنت در سال 2003 در جهان بالغ بر 676 میلیون نفر بوده یا به‌عبارتی 8/11 درصد از كل جمعیت جهان به اینترنت دسترسی داشته‌اند . كه در مقایسه با سال 2002، 8/7 درصد افزایش یافته است (جدول شماره 1). كاربران كشورهای در حال توسعه بیش از 36 درصد كاربران اینترنتی را تشكیل می‌دهند. تعداد میزبانان اینترنتی با 8/35 درصد رشد بین ژانویه 2003 تا ژانویه 2004 به 233 میلیون رسیده است. در حال حاضر حدود 52 میلیون وب سایت در جهان وجود دارد كه در مقایسه با سال قبل 13/26 درصد رشد داشته است. اینترنت همچنان شدیدترین آهنگ رشد را در زمینه بانكداری الكترونیك در اروپا دارد. طبق برآورد موسسه Data Monitor، 75 میلیون نفر از مردم اروپا در سال 2005 از سیستم بانكداری الكترونیك استفاده خواهند كرد. موسسه فارستر این رقم را 110 میلیون نفر برآورد كرده است. برخی متخصصان پیش بینی می‌كنند در سال 2011 در انگلستان 80 درصد از مردم برای انجام عملیات بانكی خود از طریق اینترنت به بانكها متصل خواهند شد. گسترش این روند برای بانكها هم یك تهدید است و هم یك فرصت. بانكهایی كه در ارائه همگانی این گونه خدمات با شكست مواجه شوند در معرض خطر از دست دادن تعداد زیادی از مشتریان خود قرار خواهند گرفت و بانكهایی كه با سرعت به‌سوی ارائه و ارتقا خدمات برخط (Online) می‌روند فرصت آن را خواهند داشت كه مشتریان بیشتری جذب كنند، مناطق جغرافیایی وسیع تری را تحت پوشش قرار دهند و اعتبار خود را در رابطه با مشتریان افزایش دهند. روشهای سنتی موجود در بانكهای كشور و نارسایی در ارائه خدمات جدید، كشور را ناگزیر به تحول سریع از بانكداری سنتی به الكترونیك می كند. در ایران برای توسعه تجارت الكترونیك در كشور، ورود به بازارهای جهانی و عضویت در سازمانهایی نظیر سازمان تجارت جهانی، داشتن نظام بانكی كارآمد از الزامات اساسی به‌‌‌شمار می‌آید. بنابراین، استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات در جهت ایجاد و توسعه بانكداری الكترونیك در نظام بانكی كشور حائز اهمیت است. اگرچه طی سالها برخی از روشهای ارائه خدمات بانكداری الكترونیك نظیر: ماشین‌های خودپرداز و كارتهای بدهی، در نظام بانكی كشور مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما تا رسیدن به سطح كشورهای پیشرفته در زمینه بانكداری الكترونیك راهی طولانی در پیش است. در هرحال ایجاد و توسعه بانكداری الكترونیك مستلزم برخورداری از برخی زیرساختهای مناسب اقتصادی و اجتماعی است. اهم این ‌زیرساختها عبارتند از: شبكه‌های ارتباطی و مخابراتی مناسب، امنیت تبادل اطلاعات، زیرساختهای حقوقی و قانونی مناسب، آمادگی فرهنگی جامعه و بنگاههای اقتصادی برای پذیرش و استفاده از خدمات بانكداری الكترونیك(1). بنابراین برای توسعه و گسترش مناسب بانكداری الكترونیك و تجارت الكترونیك در كشور باید نسبت به ایجاد زیر‌ساخت‌های مناسب مخابراتی، امنیت در تبادل اطلاعات، تدوین قوانین و مقررات حقوقی مناسب، بسترسازی فرهنگی و آشنا نمودن مردم و بنگاههای اقتصادی با مزایای تجارت الكترونیكی و پرداخت الكترونیك، تسریع در شكل‌گیری دولت الكترونیك و ارتباط با سیستم (BOLERO2)، به طور جدی اهتمام ورزید. شایان ذكر است برای ایجاد ارتباط با سیستم BOLERO هماهنگی سازمانهای مختلف مرتبط با تجارت اعم از: بانكها، گمرك، شركت‌های بیمه، شركت‌های حمل و نقل، و …، ضروری است و تلاش نظام بانكی به تنهایی كافی نیست.» (کهزادی، نخستین همایش تجارت الکترونیک،1382) عملیات بانکداری الکترونیک درسیستم بانکی کشور در سالهای 72 و 73 جرقه های ایجاد سوئیچ ملی جهت بانكداری الكترونیک زمانی زده شد كه شبكه ارتباطی بین بانك ملی و فروشگاه‌های شهروند ایجاد شد و افرادی كه كارت بانك ملی را داشتند می توانستند از خدمات فروشگاه‌های شهروند استفاده كنند. در بیست خرداد 1381 مجموعه ای از مقررات حاكم بر مركز شبكه تبادل اطلاعات بین بانكی موسوم به شتاب تصویب شد كه فعالیت خود را از اول تیرماه 1381 با هدف فراهم كردن زیرساخت بانكداری الكترونیك آغاز كرد، كلیه سخت افزارها و نرم افزارها در 13 مرداد ماه 81 در اختیار اداره شتاب مركزی قرار گرفت و از شركت خدمات انفورماتیك و شركت ملی انفورماتیك سلب مسئولیت شد. طرح شتاب كه جهت هماهنگی و همكاری بین بانكها و سازماندهی سیستم پولی كشور از سوی مرحوم دكتر نوربخش در شورای عالی بانكها به تصویب رسید، كلیه بانكها را ملزم به پیوستن به این شبكه ساخت. آزمایش های اولیه این شبكه با سه بانك دولتی آغاز شد. دو بانك تخصصی (كشاورزی و توسعه صادرات) و یك بانك تجاری (صادرات ایران) در پایلوت اولیه این طرح حضور داشتند. شتاب كه با ایجاد ارتباط بین دستگاه های خودپرداز ATM در این سه بانك متولد شد، در دو مرحله طراحی شد. در مرحله اول شبكه شتاب به ایجاد ارتباط كارتی Debit و Credit برای ارایه خدمات یكسان كارتهای الكترونیك پرداخت و در مرحله دوم كلیه ارتباطات بین بانكی و انتقال پولی بین بانكها را پوشش می‌دهد. آزمایش‌های اولیه شتاب با ایجاد اتصال بین دستگاههای خودپرداز ATM و پایانه های فروش (POS –POINT OF SALE) سه بانك اولیه عضو شتاب و بانك سامان به عنوان بانك خصوصی كه در سال 82 به عضویت شبكه شتاب درآمداجراء گردید. در اواخر سال 82 بانك ملی ایران به عنوان دارنده بیشترین شعب و بزرگترین بانك تجاری كشور به طرح شتاب پیوست و از پنجم اردیبهشت 83 فعالیت خود را در این حوزه آغاز نمود. اكنون بانكهای ملی، صادرات، كشاورزی، توسعه صادرات، صنعت معدن، سامان، پارسیان و اقتصاد نوین از جمله بانكهای دولتی و خصوصی هستند كه عضو طرح شتاب هستند. در حال حاضر حدود هشت میلیون و دویست هزار کارت الکترونیک در سراسر کشور منتشر گردیده که از شانزده هزار دستگاه خودپرداز متصل این شبکه استفاده می‌كنند. بدون تردید بهره گیری از فناوری اطلاعات در زمینه‌های مختلف تجاری یكی از ابزارهای لازم برای افزایش كارایی تجاری در اقتصاد ملی است. اجزای بانكداری الكترونیك در ایران 1- انواع كارت ها - كارت های اعتباری و بدهی : در حال حاضر بیش از 2/8 میلیون كارت از سوی بانكهای تجاری صادر شده است. - كارت های غیر بانكی : برخی موسسات غیر بانكی اقدام به انتشار كارت های خرید مانند ثمین و سایپا كارت نموده‌اند. 2- شبكه شتاب این یك شبكه Online ملی است و خدمات مربوط به كارت های بدهی را انجام می‌دهد و كارت های بدهی داخلی را بین بانك ها تسویه می‌نماید. 3- سیستم تسویه بین بانكی مبادلات ارزی این سیستم با استفاده از سوئیفت روی خط بین شعبه مركزی بانكهای تجاری عمل می‌كند و بانك مركزی نقش تسویه كننده را بر عهده دارد. 4- شبكه سوئیچ عملیات خرد بانكی و بین بانكی این سیستم از طریق ATM در حال حاضر بین شعب مركزی دو بانك تجاری به صورت آزمایشی در حال اجرا است. 5- شبكه مركزی سوئیفت(SWIFT) (3). سوئیفت یک انجمن تعاونی غیر انتفاعی است که در ماه می 1973 میلادی توسط 239 بانک از پانزده کشور اروپایی و آمریکای شمالی راه اندازی شد و هدف از آن جایگزینی روشهای ارتباطی غیر استاندارد کاغذی و یا از طریق تلکس در سطح بین الملل با یک روش استاندارد شده جهانی بود. ایران از سال 1371 به عضویت سوئیفت درآمد و در سال 1372 به این شبکه متصل گردید. بانك مركزی و سایر بانكهای ایران از این شبكه استفاده می‌كنند و شتاب را به عنوان بخشی از آن اجرا می كند. از دیگر اجزاء بانكداری الكترونیك ایران می توان به دستگاههای خودپرداز، شعب مكانیزه، (4) PinPad، Pos، كارتهای هوشمند، تلفن بانك و فاكس بانك و غیره اشاره نمود. میزان بهره‌گیری سیستم بانکی کشور از هر یک از فناوریهای فوق الذکر در جدول شماره 2 آورده شده است. روش تحقیق: این تحقیق از نظر ماهیت واهداف از نوع كاربردی و كتابخانه‌ای بوده و پژوهشگر با بررسی وضعیت كنونی بانكداری الكترونیك بر اساس اسناد منتشره مراكز رسمی كشور به نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات می‌پردازد. همچنین این تحقیق از نظر روش جمع‌آوری داده از نوع توصیفی پیمایشی است زیرا امكان دستكاری متغیر مستغل وجود ندارد و محقق به بررسی، تحلیل وضعیت، برداشت و توصیف دستاوردهای مرتبط با وضعیت می‌پردازد. نتیجه گیری: با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات تمامی ابعاد زندگی بشر امروز به ویژه بعد اقتصادی آن دچار تحولی عمیق و بنیادین گردیده است و این روند همچنان ادامه دارد. به جرات می توان گفت که عدم توجه به این روند و تاخیر در هماهنگی با آن موجب اختلال در روابط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی می گردد. حضور در بازارهای جهانی با استفاده از شیوه های موفق و کارآمد از جمله ضرورتهای تطبیق با نظام بین المللی کنونی است بدون تردید بهره‌گیری از فناوری اطلاعات در زمینه‌های مختلف تجاری و مالی یکی از ابزارهای لازم برای افزایش کارایی تجاری در اقتصاد ملی است. استقرار نظام ملی بانکی کارآمدی که ضمن ارتباط با سیستم های بین المللی توانائی ارائه خدمات بانکی نوین را نیز داشته باشد از ضروریات استقرار نظام تجارت الکترونیک در کشور باشد. در این زمینه اقداماتی از دهه هفتاد آغاز گشته و طی پنج سال گذشته با ایجاد برخی زیرساختهای لازم (از جمله زیرساختهای قانونی و مخابراتی) رشد آن شتاب فزاینده‌ای داشته است. لیکن همچنان تا رسیدن به مقصد و جبران زمان از دست رفته راه درازی در پیش است. در این راه توجه به برخی فعالیتها و سرعت بخشیدن به آنها (که به برخی از موارد آن در بخش پیشنهادات اشاره خواهد شد) می تواند در کوتاه نمودن این مسیر موثر واقع شود. براساس پیش بینی یك موسسه بین المللی حجم تجارت الكترونیك در پایان سال 2006 میلادی افزون بر 12837 میلیارد دلار خواهد بود. پیشنهادات: 1- توجه به ایجاد زیر ساختهای فرهنگی از طریق: 1-1 ارائه آموزشهای لازم به دو گروه الف - کسانی که خدمات خود را از طریق سیستم الکترونیکی ارائه نمایند (مانند تجار و کارکنان موسسات مالی) ب - کسانی که از این سیستم استفاده و در واقع کاربران آن هستند (مانند مشتریان موسسات مالی) 1-2 ترویج فرهنگ مناسب استفاده از ابزارها و خدمات با استفاده از رسانه های همگانی و تابلوهای تبلیغاتی. 2 - ایجاد نگرش کلان در میان تصمیم‌گیران، برنامه ریزان، سیاستگذاران و دست اندرکاران این فعالیت و پرهیز از هرگونه مدیریت جزیره‌ای با اولویت حفظ منافع ملی در دراز مدت. 3- تدوین قوانین و دستورالعملهای اجرایی شفاف. 4- توجه کافی و سریع به ایجاد ساختارهای مخابراتی و امنیتی در شبکه های اینترنتی کشور و توسعه آنها. 5- بومی كردن فرهنگ و ابزارهای مورد نیاز استقرار این پدیده ها ( با توجه به اینكه این قبیل تكنولوژی جزء تكنولوژیهای وارداتی می‌باشد لازم است تا برنامه های مورد نیاز جهت بومی سازی آن تهیه و اجرا گردد تا بتوان از مضرات یک پدیده غیر متجانس با سایر بخشهای جامعه پیش گیری نمود.) منابع و ماخذ 1. مجموعه مقالات اولین همایش تجارت الكترونیك : تهران ؛ 1382 2. خدمات مالی الكترونیك: رهیافتی نوین برای تحول بخش مالی ؛ پژوهشكده پولی و بانكی ؛ 1382 3. تكفا ؛ شماره سال دوم ؛ شماره دوم 1383 4. كتاب بانكداری الكترونیك بانك مركزی 5- The Future of Internet Banking: what the international experts say Bradley, L. and Stewart, K., University of Ulster, 2002 (need clearance from authors before publication) 6- Internet banking, some emerging tendencies in the UK, Li, F., 2002 7- DEESD – Digital Europe: e-business and sustainable development , Volker Türk, Michael Kuhndt,Vidhya Alakeson, Tim Aldrich and Justus von eibler in cooperation with: Phil Case, Barclays PLC., 1998-2002 8- FFIEC - Federal Financial Institutions Examination Council ., AUGUST 2003 9- www.csasystems.com 10- E-COMMERCE AND DEVELOpmENT REPORT 2004 , UNCTAD/SDTE/ECB/2004/1 - , 14/12/04 11-www.freesearch.co.uk/dictionary/ebanking 12- E-Banking Technology in Europe 2001, www.datamonotor.com پی‌نوشتها 1 – برای مطالعه بیشتر در این زمینه ر.ك. به كهزادی (1380). 2 - سیستمBOLERO شبكه‌ای جهانی تجارت الكترونیك است كه به‌منظور تسریع در عملیات انتقال الكترونیك اطلاعات و اسناد تجاری بین سازمانهای مختلف مرتبط با تجارت كالا و خدمات ایجاد شده است. این سیستم نقل وانتقال ایمن اطلاعات تجاری بین كاربران و تضمین انتقال تمام اسناد تجاری را برعهده دارد. 3 – SOCIETY FOR WORLDWIDE INTER BANK FINANCIAL TELECOMUNICATION. 4 – صفحه كلید كوچكی كه شامل كلیدهای عددی است. PINمخفف كلماتPERSONAL IDENTIFICATION NUMBER می‌باشد و PAD به‌معنی تایید صحت و سقم اطلاعات ورودی برای انجام تراكنش است. * رضا سیدجوادین : عضو هیئت علمی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران * * مریم سقطچی : دانشجوی كارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی دانشگاه تهران

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady

	بانک سپه	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/17
2	بانک رفاه	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/17
3	بانک تجارت	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/17
4	بانک توسعه صادرات	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
5	بانک کشاورزی	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
6	بانک پاسارگاد	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
7	بانک سرمایه	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
8	بانک کارآفرین	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
9	بانک اقتصاد‌نوین	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
10	بانک ملت	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
11	بانک مسکن	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/16
12	بانک صادرات	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/14
13	بانک ملی	خدمات الکترونیکی بانک	1387/06/07
14	بانک سامان	خدمات الکترونیکی بانک	1387/05/08
15	بانک پارسیان	خدمات الکترونیکی بانک

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady
اجزای بانکداری الکترونیک در ایران

 

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady
سالی پربار برای بانکداری الکترونیک

89/02/07 - 22:23

نویسنده : محمود فراهانی

سال 89 در حالی آغاز می شود که در حوزه های صنعت بانکداری در ایران بخصوص در حوزه بانکداری الکترونیک توسعه کیفی به یک اولویت جدی تبدیل شده و بررسی آمار و عملکردها می دهند که شبکه بانکی به هر دلیل قادر نشده که توسعه کیفی را متناسب با توسعه کمی پیش برد.
اگرچه ضروری است تا این مسئله ریشه یابی شود اما به دلیل تقارن با ایام نوروز انتقاد ها را به زمانی دیگر وامی گذاریم و فقط مقایسه ای بین توسعه کمی و کیفی می کنیم تا تنها به جایگاه واقعی بانکداری الکترونیک در کشور بیشتر واقف شویم.
ذکر این نکته ضروری است که می توان صورت مسئله را در روکشی از آمار و ارقام پیشرفت های کمی پنهان کنیم و خود را حتی تا مرز قهرمانی نیز ارتقا دهیم اما فراموش نکنیم که جایگاه واقعی ما در حوزه بانکداری الکترونیک جایی نیست که ما اکنون ایستاده‌ایم.
در حالی که رشد های چند صد درصدی سالانه در تعداد خودپردازها و پوزهای نصب شده در شعب بانک ها و فروشگاه ها را ثبت کرده ایم اما واقعیت بانکداری ما آن است که بعد از 8 سال از زمان استقرار شبکه شتاب نسبت استفاده از خود پرداز به پوز 85.5 به 14.5 است در حالی که می بایست این نسبت برعکس باشد.
با وجود آنکه اعلام می کنیم طی 8 سال کذشته تعداد کارتهای پرداخت الکترونیک به 81 میلیون رسیده و رشد سالانه آن را برای تبرئه خومان جدول و به رسانه ها ارسال می کنیم اما واقعیت بانکداری الکترونیک ما آن است که تنها 400 هزارقطعه معادل نیم درصد از این کارت‌ها کارت اعتباری است و باقی کارت ها اگرچه خوب است اما گره گشای توسعه بانکداری الکترونیک ما نیست و نخواهد بود.
میتوانیم اعلام کنیم که تعداد پوزهای کشور از مرز یک میلیون گذشته و رشدهای سالانه را محاسبه و منتشر کنیم اما واقعیت بانکداری الکترونیک ما آن است که متوسط استفاده از این پایانه ها در ماه 17.6 دفعه است. به عبارت دیگر از هر پوز تقرببا هر 1.7 روز یا به عبارت دیگر هر 41 ساعت یک بار استفاده می شود.
از سوی دیگر نحوه توزیع خودپردازها نیز از اهمیت جدی برخوردار است. مشاهدات عینی نشان می‌دهند که در یک فروشگاه از چندین بانک پوز وجود دارد و در بسیاری از فروشگاه ها و مراکز خرید و خدماتی هیچ پوزی وجود ندارد و این تنها و تنها به دلیل آن است که امکان ایجاد پوزهای بین بانکی فراهم نشده است.
تبعا در چنین وضعی خودپردازها مظلوم واقع می شوند چرا که مجبورند جورکش همه مشکلات سوء سیاستگذاری و زیر ساختی ما باشند و و در حالی که باید پاسخ گوی 10 درصد نیاز ها باشند حالا باید 90 درصد نیاز ها را پاسخ گویند. طبیعی است در چنین صورتی مردم سرگردان می شوند و تراکنش های ناموفق زیاد و هر کسی تلاش می کند دیگری را مقصر جلوه دهد و طبق معمول بانک ها به دلیل اینکه در لایه های پایین هرم قدرت جامعه پولی قرار دارند مقصر شناخته می شوند و باید جریمه پرداخت کنند.
چنین شرایطی نشان می دهد که با وجود تمام تلاش های شبکه بانکی برای تحقق بانکداری الکترونیک واقعی ، به دلایلی حاشیه ها جای متن را گرفته و صورت مسئله ها به نوعی تغییر داده شده در نتیجه راه حل ها اگر چه به ظاهر منطقی می نماید اما واقعی نیست چرا که صورت مسئله ها به درستی تعریف نشده است.
شاید زمان آن رسیده تا در سال 89 صورت مسئله های بانکداری الکترونیک را به درستی تعرف کنیم تا شاید سالی پربار و پر کیفیت برای این صنعت استراتژیک بانکی رقم بزنیم.

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: یکشنبه 21 شهریور 1389 11:02 ب.ظ

نویسنده : gol golmohamady

اشاره: توسعه دسترسی به شبکه گسترده جهانی(اینترنت) انقلابی را در زمینه ارتباطات «یک به یک» و «یک به چند» در همه نقاط دنیا ایجاد کرده است. به جرات می توان گفت که جهان هیچگاه شاهد چنین شتابی برای استفاده از یک پدیده علمی نبوده است. دسترسی تعداد زیادی از مردم به شبکه جهانی اینترنت و گسترش ارتباطات الکترونیک بین افراد و سازمان های مختلف از طریق دنیای مجازی، بستری مناسب برای برقراری مراودات تجاری و اقتصادی فراهم کرده است و تجارت و بانکداری الکترونیک را می توان از تبعات گسترش و نفوذ آن دانست. با توجه به اهمیت موضوع بانکداری الکترونیک و روند صعودی رواج آن در ایران و جهان لازم دانستیم مروری سریع داشته باشیم بر مفاهیم اولیه در این عرصه از جمله نسبت تجارت الکترونیک و بانکداری الکترونیک. جایگاه تجارت الکترونیک تجارت الکترونیک، عمده ترین دستاورد بکارگیری فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) در زمینه های اقتصادی است. استفاده از این فناوری موجب توسعه تجارت، تسهیل ارتباطات عوامل اقتصادی، فراهم کردن امکان فعالیت برای بنگاه های کوچک و متوسط، ارتقای بهره وری، کاهش هزینه ها و صرفه جویی در زمان شده است. فناوری ارتباطات و اطلاعات امکان افزایش قابلیت رقابت پذیری بنگاه ها را فراهم ساخته و همچنین به ایجاد مشاغل جدید منجر شده است. بر اثر گسترش این فناوری، حجم تجارت الکترونیک در جهان روز به روز در حال رشد است. طبق تحقیقات منتشر شده توسط موسسه فارستر پیش بینی شده بود طی سال های 2006-2002 حجم تجارت الکترونیک به طور متوسط سالانه بیش از 58 درصد رشد کرده و از 2293 میلیارد دلار در سال 2002 به بیش از 12837 میلیارد دلار در سال 2006 بالغ شود. تعریف تجارت الکترونیک برای تجارت الکترونیک به عنوان یکی از پدیده های بزرگ قرن 21 تعاریف مختلفی ارایه شده است که از جمله آنها می توان به این موارد اشاره کرد: هدایت ارتباطات کاری و معاملات بر روی شبکه ها از طریق رایانه؛ خرید و فروش کالاها و خدمات و انتقال سرمایه ها از طریق ارتباطات دیجیتالی؛ کاربرد وسایل الکترونیک برای تبلیغ، فروش، توزیع و پشتیبانی محصولات. اما اتحادیه اروپا در سال 1997 آن را به این شکل تعریف کرد: تجارت الکترونیک بر پردازش و انتقال الکترونیک داده ها شامل متن، صدا و تصویر مبتنی است. تجارت الکترونیک فعالیت های گوناگونی از قبیل مبادله الکترونیک کالاها و خدمات و تحویل فوری مطالب دیجیتالی و انتقال الکترونیک را در بر دارد. تجارت الکترونیک که تا چندی قبل به تعداد معینی از شرکت ها محدود می شد در حال ورود به عصر جدیدی است که در آن تعداد زیادی مصرف کننده در شبکه حضور دارند. به علاوه محتوای آن از حیطه مبادله داده های مربوط به سفارش دادن یا قبول سفارش فراتر رفته و فعالیت های عمده تجاری از قبیل تبلیغات، آگهی، مذاکرات، قراردادها و تسویه حساب ها را نیز در برگرفته است. از مجموعه تعاریف ارایه شده فوق می توان نتیجه گرفت که زمینه های کاربرد تجارت الکترونیک بسیار گسترده تر از مبادله کالا و خدمات و وجوه است و در تعریف آن و تعیین سیاست های مورد نظر باید علاوه بر کاربردهای بالفعل به کاربردهای بالقوه آن نیز توجه داشت. بانکداری الکترونیک یکی از ابزارهای ضروری برای تحقق و گسترش تجارت الکترونیک، وجود سیستم بانکداری الکترونیک است که همگام با سیستم های جهانی مالی و پولی عمل و فعالیت های مربوط به تجارت الکترونیک را تسهیل کند. در حقیقت می توان گفت که پیاده سازی تجارت الکترونیک، نیازمند تحقق بانکداری الکترونیک است. استفاده از سیستم های الکترونیک در موسسات مالی و اعتباری جهان به سرعت رو به گسترش بوده و تعداد استفاده کنندگان از خدمات بانکداری الکترونیک روز به روز در حال افزایش هستند. براساس گزارش تحقیقاتی موسسه Data Monitor (از مراکز برجسته تجزیه و تحلیل اطلاعات بانکداری در اروپا) آمار استفاده کنندگان از سیستم های بانکداری الکترونیک در هشت کشور فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، اسپانیا، سوید، سوییس و انگلیس از 5/4 میلیون نفر در سال 1999 به حدود 22 میلیون نفر در سال 2004رسیده است. در سال 2005 بیش از 75 درصد شرکت های فعال در کشورهای توسعه یافته حداقل از یکی از خدمات بانکداری الکترونیک استفاده می کنند. تعریف بانکداری الکترونیک برای شناخت هر پدیده ای لازم است تا ابتدا تعریف مشخصی از آن پدیده و عوامل و متغیرهای مرتبط با آن ارایه کرد. برای بانکداری الکترونیک تعاریف گوناگونی ارایه شده که از آن جمله می توان به تعاریف زیر اشاره کرد: - فراهم آوردن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بانکی با استفاده از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی - استفاده مشتریان از اینترنت برای سازماندهی، آزمایش و یا انجام تغییرات در حساب های بانکی خود و یا سرمایه گذاری و بانک ها برای ارایه عملیات و سرویس های بانکی. - ارایه مستقیم خدمات و عملیات بانکی جدید و سنتی به مشتریان از طریق کانال های ارتباطی متقابل الکترونیک. به طور کلی می توان گفت بانکداری الکترونیکی عبارت است از فراهم آوردن امکاناتی برای کارکنان در جهت افزایش سرعت و کارایی آنها در ارایه خدمات بانکی در محل شعبه و همچنین فرآیند های بین شعبه ای و بین بانکی در سراسر دنیا و ارایه امکانات سخت افزاری و نرم افزاری به مشتریان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (24ساعته) از طریق کانال های ارتباطی ایمن و با اطمینان عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند. به عبارت دیگر بانکداری الکترونیکی استفاده از فناوری های پیشرفته نرم افزاری و سخت افزاری مبتنی بر شبکه و مخابرات برای تبادل منابع و اطلاعات مالی به صورت الکترونیکی است که می تواند باعث حذف نیاز به حضور فیزیکی مشتری در شعبه بانک ها شود. سرویس های بانک الکترونیک بانکداری الکترونیک شامل سیستم هایی است که مشتریان موسسات مالی را قادر می سازد تا در سه سطح اطلاع رسانی، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرویس های بانکی استفاده کنند: الف - اطلاع رسانی: این سطح ابتدایی ترین سطح بانکداری اینترنتی است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه های عمومی یا خصوصی معرفی می کند. ب - ارتباطات: این سطح از بانکداری اینترنتی امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی و مشتری را فراهم می آورد. ریسک این سطح در بانکداری الکترونیک بیشتر از شیوه سنتی است و بنابر این، برای جلوگیری و آگاه ساختن مدیریت بانک از هرگونه تلاش غیرمجاز برای دسترسی به شبکه اینترنتی بانک و سیستم های رایانه ای به کنترل های مناسبی نیاز است. ج - تراکنش: این سیستم متناسب با نوع اطلاعات و ارتباطات خود، از بالاترین سطح ریسک برخوردار است و باید سیستم امنیتی قوی بر آن حاکم باشد. در این سطح مشتری در یک ارتباط متقابل قادر است تا عملیاتی چون پرداخت صورتحساب، صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد. شاخه های بانکداری الکترونیک بر حسب امکانات و نیازهای بازار بانکداری الکترونیک در زیر شاخه ها و انواع مختلفی ارایه می شود که شامل: 1- بانکداری اینترنتی 2- بانکداری مبتنی بر تلفن همراه و فناوری های مرتبط با آن 3- بانکداری تلفنی 4- بانکداری مبتنی بر نمابر 5- بانکداری مبتنی بر دستگاه های خودپرداز 6- بانکداری مبتنی بر پایانه های فروش 7- بانکداری مبتنی بر شعبه های الکترونیکی کانال های بانکداری الکترونیک برای ارایه خدمات بانکداری الکترونیک کانال های متعددی وجود دارد که برخی از آنان عبارتند از: رایانه های شخصی، کمک پردازنده های شخصی، کیوسک، شبکه های مدیریت یافته، تلفن ثابت و همراه و ماشین های خودپرداز. در روش شبکه های مدیریت یافته، بانک ها برای ارتباط با مشتریان خود از شبکه هایی که قبلاً ایجاد شده استفاده می کنند. در روش اینترنت با رایانه های شخصی، بانک از طریق ایجاد یک پایگاه اینترنتی و معرفی آن به مشتریان، با آنها ارتباط متقابل برقرار کرده و ارایه خدمت می کند. در روش بانکداری تلفنی، تلفن (اعم از تلفن ثابت و همراه) وسیله ارتباطی بانک با مشتریان خود بوده و از این طریق خدمات بانکی عرضه می شود. با استفاده از ماشین های خودپرداز نیز بانک ها می توانند خدمات متنوعی از قبیل برداشت نقدی، سپرده گذاری، انتقال وجوه، پرداخت صورتحساب وغیره را به مشتریان خود ارایه دهند. مزایای بانکداری الکترونیک مزایای بانکداری الکترونیک را می توان از دو جنبه مشتریان و موسسات مالی مورد توجه قرار داد. از دید مشتریان می توان به صرفه جویی در هزینه ها، صرفه جویی در زمان و دسترسی به کانال های متعدد برای انجام عملیات بانکی نام برد. از دید موسسات مالی می توان به ویژگی هایی چون ایجاد و افزایش شهرت بانک ها در ارایه نوآوری، حفظ مشتریان علیرغم تغییرات مکانی بانک ها، ایجاد فرصت برای جست وجوی مشتریان جدید در بازارهای هدف، گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت و برقراری شرایط رقابت کامل را نام برد. بر اساس تحقیقات موسسه Data Monitor مهم ترین مزایای بانکداری الکترونیک عبارتند از: تمرکز بر کانال های توزیع جدید، ارایه خدمات اصلاح شده به مشتریان و استفاده از راهبردهای تجارت الکترونیک. البته مزایای بانکداری الکترونیک از دیدگاه های کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت نیز قابل بررسی است. رقابت یکسان، نگهداری و جذب مشتری از جمله مزایای بانکداری الکترونیک در کوتاه مدت (کمتر از یکسال) هستند. در میان مدت (کمتر از 18 ماه) مزایای بانکداری الکترونیک عبارتند از: یکپارچه سازی کانال های مختلف، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی کانال های مناسب با ویژگی های مطلوب و کاهش هزینه ها. کاهش هزینه پردازش معاملات، ارایه خدمات به مشتریان بازار هدف و ایجاد درآمد نیز از جمله مزایای بلندمدت بانکداری الکترونیک هستند. بانکداری الکترونیک ؛ تیغ دولبه فرصت و تهدید استقرار بانکداری الکترونیک یکی از مسایل مهمی است که امروز از ضروریات صنعت نوین بانکداری به حساب می آید. گسترش این روند برای بانک ها هم یک تهدید است و هم یک فرصت. بانک هایی که در ارایه همگانی این گونه خدمات با شکست مواجه شوند در معرض خطر از دست دادن تعداد زیادی از مشتریان خود قرار خواهند گرفت و بانک هایی که با سرعت به سوی ارایه و ارتقا خدمات برخط (Online) می روند فرصت آن را خواهند داشت که مشتریان بیشتری جذب کنند، مناطق جغرافیایی وسیع تری را تحت پوشش قرار دهند و اعتبار خود را در رابطه با مشتریان افزایش دهند. در بانک های پیشرو در خدمات بانکداری الکترونیک، کانال های مختلف بانکداری با هم تلفیق و سیستم های جزیره ای یکپارچه می شود. پس، مدیریت اطلاعات و مدیریت ارتباط با مشتریان بهبود می یابد و رضایت مشتریان، صرفه جویی در هزینه ها و تولید درآمد بیشتر برای بانک ها را به همراه خواهد داشت. اما قبل از اینکه اقدام به ایجاد و پیاده سازی سیستم بانکداری الکترونیک شود، باید امکان پذیر بودن استقرار آن در شبکه بانکی مورد ارزیابی قرار گیرد، یعنی اطمینان داشته باشیم که پروژه در محیط های فنی، اقتصادی و مالی و نیروی انسانی می تواند فعالیت کند. امکان پذیری فنی در رابطه با دردسترس بودن سخت افزارها، نرم افزارها و آگاهی از چگونگی توسعه سیستم بانکداری الکترونیک برای جوابگویی نیاز کاربران است. پیاده سازی بانکداری الکترونیک در کشورهایی مانند کشور ما مستلزم وجود کلیه زمینه های فرهنگی و اقتصادی، سیاسی، تکنولوژیک و حتی آموزش به عنوان پیش نیاز می باشد. درحالی که ضرورتاً کلیه خدمات نیز باید متناسب با ساختار سنتی و مدرن جامعه قانونی شوند تا سرمایه گذاری بر روی ایجاد این امکانات را توجیه نمایند و امکان موفقیت را افزایش دهد. به منظور بررسی این پیش نیازها امکان سنجی ایجاد بانکداری الکترونیک از لحاظ فنی، اقتصادی و نیروی انسانی با کمک نیروهای متخصص در حوزه های فناوری اطلاعات در کنار کارشناسان اقتصادی و بانکی اقتصادی ضروری می باشد. از سوی دیگر تردیدی نیست که یکی از ضروریات ورود به بازارهای جهانی و عضویت در سازمان هایی نظیر سازمان تجارت جهانی، داشتن نظام بانکی کارآمدی است که بتواند با دقت، سرعت و با تکنولوژی هم سطح با بانک های پیشرفته دنیا به این بازارها وارد شود و زمینه تجارت کارآمد را برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان داخلی فراهم سازد در کشورهای پیشرفته دنیا مذاکرات بین خریدار و فروشنده، سفارش خرید، تهیه بیمه نامه، انتقال پول به صورت الکترونیک و حمل و نقل کالا براساس درخواست های الکترونیک است. در این راستا تهیه زیرساخت های فنی موردنیاز بانکداری الکترونیک از ارکان اصلی و لازمه تحقق این امر می باشد. یاشار بهمند- حیات نو

منبع : itna.ir - ایتنا

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

نویسنده : gol golmohamady

تاریخچه

منادی سرویس های بانکداری خانگی مدرن سرویس های بانکداری از راه دور از طریق رسانه‌های الکترونیکی در اوایل دهه هشتاد بودند. در اواخر دهه هشتاد کلمه آنلاین محبوب شد و به استفاده از یک پایانه، صفحه کلید، و صفحه نمایش برای دسترسی به سیستم بانکی از طریق یک خط تلفن اطلاق می‌شد.کلمه بانکداری خانگی همچنین می‌تواند به استفاده از یک صفحه کلید کوچک عددی برای فرستادن صدا از طریق خط تلفن به وسیله دستورالعمل هایی برای بانک اطلاق شود. سرویس های آنلاین در سال 1981 در نیویورک شروع به کار کردند زمانی که چهار بانک بزرگ شهر سرویس های بانکداری خانگی را به وسیله سیستم ویدئوتکس (Videotex) ارائه کردند. به دلیل شکست تجاری تکنولوژی videotext این سرویس های بانکداری هرگز محبوب نشد به جز در فرانسه –جایی که استفاده از videotext به وسیله شرکت telecom تامین مالی می‌شد- و انگلستان – که سیستم prestel استفاده می‌شد. اولین سرویس های بانکداری آنلاین خانگی در انگلستان به وسیله شرکت ساخت و ساز ناتینگهام (NBS) در سال 1983 پایه ریزی شد.سیستمی که استفاده می‌شد بر پایهٔ سیستم prestel انگلیسی بود و از یک رایانه – مثل BBC Micro- یا صفحه کلید متصل به سیستم تلفن و دستگاه تلویزیون استفاده می‌کرد. این سیستم (که ارتباط خانگی-homelink- نامیده می‌شد)مشاهده آنلاین صورتحسابها، انتقالات بانکی و پرداخت قبوض را ممکم میساخت. برای انجام انتقال بانکی یا پرداخت قبوض، باید یک دستورالعمل نوشته شده حاوی جزئیات دریافت کننده موردنظر به NBS فرستاده شود و آنجا اطلاعات وارد سیستم homelink شود.اغلب دریافت کنندگان، شرکت های گاز و برق و تلفن و حساب هایی در بانک های دیگر بودند. اطلاعات پرداخت انجام شده از طریق Prestel توسط دارنده حساب وارد سیستم NBS می‌شود. یک چک توسط NBS برای دریافت کننده وجه فرستاده می‌شود و یک اطلاعیه حاوی جزئیات پرداخت نیز برای دارنده حساب فرستاده می‌شود. سیستم BACS بعدها برای انتقال مستقیم مستقیم پرداختی ابداع و استفاده شد. موسسه اعتباری فدرال استنفورد اولین موسسه‌ای بود که در اکتبر سال 1994 سرویس های بانکداری اینترتی را به همه اعضای خود ارائه کرد.

 خدمات بانک‌داری الکترونیک

بانکداری الکترونیک شامل سیستم‌هایی است که مشتریان موسسات مالی را قادر می سازد تا در سه سطح اطلاع رسانی، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرویس های بانکی استفاده کنند:

الف ـ اطلاع رسانی: این سطح ابتدایی ترین سطح بانکداری اینترنتی است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه‌های عمومی یا خصوصی معرفی می‌کند.

ب ـ ارتباطات: این سطح از بانکداری اینترنتی امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی و مشتری را فراهم می‌آورد. ریسک این سطح در بانکداری الکترونیک بیشتر از شیوه سنتی است و کنترلهای مناسبی را برای عدم دسترسی به شبکه اینترنت بانک و سیستم های رایانه‌ای نیاز دارد.

ج ـ تراکنش : این سیستم متناسب با نوع اطلاعات و ارتباطات خود از بالاترین سطح ریسک برخوردار است و با یک سیستم امنیتی کنترل شده قادر است، صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد.

ویژگی ها

شیوه‌های بانک داری آنلاین ویژگی ها و قابلیت های مشترک بسیاری دارند ولی اغلب همچنین دارای ویژگی هایی با کارکرد خاص هستند. ویژگی های مشترک به چند دسته تقسیم می‌شوند:

• تراکنشی ( به طور مثال : انجام یک تراکنش مالی مثل انتقال حساب به حساب، پرداخت قبض، انتقال سیمی، درخواست وام یا یک حساب جدید و غیره)
  • ارائه و پرداخت قبوض الکترونیکی
  • انتقال پول بین حساب جاری و پس انداز خود فرد یا به حساب مشتری دیگر
  • خرید و فروش اوراق سرمایه گزاری
  • عملیات و تراکنش های مربوز به وام مثل بازپرداخت اقساط

• غیرتراکنشی ( مثل : صورتحساب آنلاین، ارتباطات توسط چک، گفتگو)
  • صورتحساب های بانکی

• مدیریت موسسات مالی : ویزگی هایی که به موسسات مالی اجازه می‌دهد که عملیات آنلاین کاربران نهایی خود را مدیریت کنند.

• مدیریت ASP/Hosting : ویزگی هایی که به شرکت های اراده دهنده فضای وب اجازه می‌دهد تا روش های ارتباط با موسسات مالی را مدیریت کند.

ویژگی هایی که به طور عادی منحصر به بانکداری تجاری هستند شامل:

• پشتیبانی از چندین کاربر با سطوح مجوز متفاوت
• فرآیند موافقت تراکنش
• انتقال سیمی

ویژگی هایی که به طور عادی منحصر به بانکداری اینترنتی هستند شامل:

• پشتیبانی از مدیریت مالی شخصی مثل وارد کردن داده در نرم‌افزار حسابداری شخصی . برخی از پلت فرم های بانکداری آنلاین از حساب تجمعی هم پشتیبانی می‌کنند که به مشتریان اجازه می‌دهد همه حسابهایشان را –چه آنها که در بانک مرکزی شان است و چه آنها که در موسسات دیگر است- در یک جا مورد بررسی و نظارت قرار دهند.

 شاخه‌های بانکداری الکترونیک

• بانک‌داری اینترنتی
• بانک‌داری مبتنی بر تلفن همراه و فناوری‌های مرتبط با آن
• بانک‌داری تلفنی
• بانک‌داری مبتنی بر نمابر
• بانک‌داری مبتنی بر دستگاه‌های خودپرداز
• بانک‌داری مبتنی بر پایانه‌های فروش
• بانک‌داری مبتنی بر شعبه‌های الکترونیکی

 کانال‌های بانکداری الکترونیک

• رایانه‌های شخصی
• کیوسک
• شبکه‌های مدیریت یافته
• تلفن ثابت و همراه
• دستگاههای خودپرداز
• پایانه‌های فروش

در روش شبکه‌های مدیریت یافته، بانک‌ها برای ارتباط با مشتریان خود از شبکه‌هایی که ایجاد شده؛ استفاده می‌کنند. در روش اینترنت با رایانه‌های شخصی، بانک از طریق ایجاد یک پایگاه اینترنتی و معرفی آن به مشتریان با آنها ارتباط متقابل برقرار کرده و ارائه خدمت می‌کند. در روش بانکداری تلفنی، تلفن (اعم از تلفن ثابت و همراه) وسیله ارتباطی بانک با مشتریان خود بوده و از این طریق خدمات بانکی عرضه می‌شود. با استفاده از ماشین‌های خودپرداز نیز بانکها می‌توانند خدمات متنوعی از قبیل برداشت نقدی، سپرده گذاری، انتقال وجوه، پرداخت صورتحساب، قبوض و غیره را به مشتریان خود ارائه دهند.

مزایای بانک‌داری الکترونیک

مزایای بانکداری الکترونیک را می‌توان از دو جنبه مشتریان و موسسات مالی مورد توجه قرار داد از دید مشتریان می‌توان به صرفه جویی در هزینه ها، صرفه جویی در زمان و دسترسی به کانال های متعدد برای انجام عملیات بانکی نام برد.

از دید موسسات مالی می‌توان به ویژگی هایی چون ایجاد و افزایش شهرت بانک‌ها در ارائه نوآوری، حفظ مشتریان علی رغم تغییرات مکانی بانکها، ایجاد فرصت برای جستجوی مشتریان جدید در بازارهای هدف، گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت و برقراری شرایط رقابت کامل را نام برد.

براساس تحقیقات موسسه Data Monitor مهم‌ترین مزایای بانکداری الکترونیک عبارت‌اند از: تمرکز بر کانال‌های توزیع جدید، ارائه خدمات اصلاح شده به مشتریان و استفاده از راهبردهای تجارت الکترونیک. البته مزایای بانکداری الکترونیک از دیدگاه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت نیز قابل بررسی است. رقابت یکسان، نگهداری و جذب مشتریان از جمله مزایای بانکداری الکترونیک در کوتاه مدت (کمتر از یکسال) هستند. در میان مدت (کمتر از ۱۸ ماه) مزایای بانکداری الکترونیک عبارت‌اند از: یکپارچه سازی کانالهای مختلف، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی کانال های مناسب با ویژگی های مطلوب و کاهش هزینه ها، کاهش هزینه پردازش معاملات، ارائه خدمات به مشتریان بازار هدف و ایجاد در آمد نیز از جمله مزایای بلند مدت بانکداری الکترونیک هستند.

خلاصه مزایا

۱ـ امکان دسترسی مشتریان به دریافت خدمات بانکی بدون حضور فیزیکی با ارتباطات ایمن. ۲ـ استفاده از اینترنت برای ارائه عملیات و سرویس های بانکی و اعمال تغییرات انواع حسابهای مشتری. ۳ـ ارائه مستقیم خدمات و عملیات بانکی جدید و سنتی به مشتریان از طریق کانال های ارتباطی متقابل الکترونیک.

گستره جهانی

براساس گزارش تحقیقاتی موسسه Data Monitor (مرکز تجزیه و تحلیل اطلاعات بانکداری در اروپا) آمار استفاده کنندگان از سیستم های بانکداری الکترونیک در هشت کشور فرانسه، آلمان، هلند، اسپانیا، سوئد، سوئیس و انگلیس از ۴.۵ میلیون نفر در سال ۱۹۹۹ به حدود ۲۲ میلیون نفر در سال ۲۰۰۴ رسیده است. در سال ۲۰۰۵ بیش از ۷۵ درصد شرکتهای فعال در کشورهای توسعه یافته حداقل یکی از خدمات بانکداری الکترونیکی استفاده می‌کنند. امنیت حساب کاربران2.امکان مراجعه به بانک در هر زمان ومکان3.باعث رشدوپویای اقتصادهرکشور

امنیت

حفاظت از طریق تایید رمز عبور تکی اگر چه در امن ترین سایت های فروش اینترنتی به کار می‌رود ولی برای فعالیت های بانکداری آنلاین شخصی در برخی کشورها به اندازه کافی امن به نظر نمی‌رسد. اساساً دو روش امنیتی متفاوت برای بانکداری آنلاین وجود دارد :

• سیستم PIN/TAN که PIN نشان دهنده یک رمز عبور برای ورود است و TAN نشان دهنده رمزهای عبور یکبار مصرف است که برای اعتباربخشی و امنیت تراکنش هاست. TAN ها به شیوه‌های گوناگونی توزیع می‌شوند که معمولترینش اینست که یک لیست از TANها توسط نامه پستی به کاربر بانکداری آنلاین فرستاده می‌شود.امن ترین راه استفاده از TANها اینست که آنها رو بر حسب نیاز توسط یک نشان امنیتی تولید کنیم. این TANهای تولید شده توسط نشانه، وابسته به زمان و یک راز امنیتی واحد که در نشانه امنیتی ذخیره شده (که تاییدیه 2عاملی خوانده می‌شود) هستند. معمولاً بانکداری آنلاین با PIN/TAN از طریق مرورگرهایی که از ارتباطات امن SSL استفاده می‌کنند انجام می‌شود بنابراین نیازی به رمزنگاری اضافه‌ای نیست.

• بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا که تمام تراکنش ها امضا شده و به طور رقمی رمزنگاری می‌شوند.کلیدها برای تولید امضا و رمزنگاری می‌تواند روی کارتهای اعتباری یا هر نوع رسانه حافظه دار بسته به نوع پیاده سازی آن ذخیره شوند.

حملات

بیشتر حملات به بانکداری آنلاین امروزه بر پایه فریب کاربر برای دزدیدن اطلاعات ورود و TANهای معتبر است.یک مثال شناخته شده برای این حملات ساخت صفحه مشابه یک سایت برای فریب کاربر است تا با وارد کردن اطلاعات شخصی خود آنها را در اختیار دزدان قرار دهد. همچنین نوشتن اسکریپت سایت های عبور و یا استفاده از ضبط کننده‌های کیبورد(تروجان ها) هم به عنوان راه‌هایی برای سرقت اطلاعات افراد به کار می‌رود. یک روش برای حمله به بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا اینست که نرم‌افزار مورد استفاده را جوری دستکاری کنند که روی صفححه نمایش تراکنش صحیح را نشان دهد ولی در پشت صحنه، یک تراکنش دروغین امضا شود. گزارش اخیرتکنولوژی FDIC که از گردآوری و همگردانی گزارش فعالیت فایلهای مشکوک بانک ها، هر 3 ماه یکبار تشکیل می‌شود، 536 مورد جرائم رایانه‌ای را لیست کرده که به طور میانگین، هر کدام باعث 30000 دلار ضرر شده است.این رقم در چارک دوم سال 2007 به 16 میلیون دلار افزایش یافته است. تخلفات رایانه‌ای بین چارک اول و دوم سال 2007 150 درصد افزایش داشته است. گزارش ها حاکیست در 80 درصد موارد منبع تجاوز نامعلوم است ولی در حین بانکداری آنلاین انجام گرفته است.

اقدامات متقابل

اقدامات متقابل زیلدی وجود دارند که سعی می‌کنند از تجاوز جلوگیری کنند. گواهینامه دیجیتال برای مقابله با صفحات مشابه دروغین به کار می‌روند، استفاده از کارتخوان های گروه 3 تلاشی برای جلوگیری از دستکاری تراکنش ها به وسیله نرم‌افزار در انواع روش های بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا است. برای محافظت سیستمشان از تروجان ها،کاربران باید از نرم‌افزارهای تشخیص دهنده ویروس استفاده کنند و مراقب نرم‌افزارهای دانلودی و فایل های پیوستی به ایمیل ها باشند. در سال 2001 موسسه FFIEC راهنمای تشخیص هویت چندمعیاره (MFA) رامنتشر کرد و از آن پس، تا اواخر 2006 نیاز به حضور در محل بود.

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: یکشنبه 14 شهریور 1389 10:54 ب.ظ